Το μάθημα αποτελεί το πρώτο μέρος του κύκλου εξειδίκευσης στην οικονομική, νομική και πολιτική μετάφραση από τα γερμανικά στα ελληνικά. Οι φοιτητές/-τριες εξοικειώνονται με συνταγματικά και νομοθετικά κείμενα, νομοπαρασκευαστικό υλικό και συμβάσεις, και μελετούν τις συμβάσεις των κειμενικών αυτών ειδών στο γερμανικό και στο ελληνικό νομικό σύστημα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ασυμμετρία των νομικών εννοιών, στην τεκμηρίωση της ορολογίας μέσω παράλληλων κειμένων και βάσεων δεδομένων και στη λειτουργική απόδοση των τυποποιημένων διατυπώσεων. Μέσα από εργαστηριακή μετάφραση αυθεντικών κειμένων, το μάθημα καλλιεργεί τεκμηριωμένες μεταφραστικές αποφάσεις και κριτική στάση απέναντι στη μηχανική μετάφραση και την τεχνητή νοημοσύνη.

Στόχος του μαθήματος είναι να αναπτύξουν οι φοιτητές/-τριες τη μεταφραστική ικανότητα που απαιτεί η απόδοση γερμανικών κειμένων δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου στα ελληνικά.

Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές/-τριες θα είναι σε θέση να:

1. αναγνωρίζουν τα χαρακτηριστικά, τη δομή και τις κειμενικές συμβάσεις συνταγματικών, νομοθετικών και νομοπαρασκευαστικών κειμένων και συμβάσεων στα δύο νομικά συστήματα, 
2. εξηγούν βασικές έννοιες του γερμανικού συνταγματικού και αστικού δικαίου και να τις αντιπαραβάλλουν με τις αντίστοιχες ελληνικές, 
3. εντοπίζουν περιπτώσεις εννοιολογικής ασυμμετρίας και να επιλέγουν τεκμηριωμένες στρατηγικές απόδοσης (λειτουργικό ισοδύναμο, περιγραφική απόδοση, δανεισμός, δόκιμος όρος), 
4. αποδίδουν με ακρίβεια τη δομή και τις παραπομπές των νομοθετικών κειμένων (άρθρο, παράγραφος, εδάφιο), 
5. μεταφράζουν αυθεντικά κείμενα των παραπάνω ειδών με συνέπεια ορολογίας, ύφους και διατυπώσεων, 
6. αξιοποιούν νομικές βάσεις δεδομένων, παράλληλα κείμενα και ορολογικούς πόρους για την τεκμηρίωση των επιλογών τους, 
7. αξιολογούν κριτικά μεταφράσεις που παράγονται από συστήματα μηχανικής μετάφρασης και τεχνητής νοημοσύνης, 
8. αιτιολογούν γραπτώς τις μεταφραστικές τους αποφάσεις σε σχολιασμένη μετάφραση.

Εβδομάδα 1 – Εισαγωγή στη νομική μετάφραση. Η νομική μετάφραση ως μετάφραση μεταξύ νομικών συστημάτων, γερμανικό και ελληνικό δίκαιο ως συστήματα της ηπειρωτικής παράδοσης, εννοιολογική ασυμμετρία και λειτουργική ισοδυναμία, τυπολογία νομικών κειμένων.

Εβδομάδα 2 – Τεκμηρίωση και πηγές. Νομικές βάσεις δεδομένων (gesetze-im-internet.de, ΦΕΚ, EUR-Lex), παράλληλα κείμενα, IATE, δημιουργία ορολογικού γλωσσαρίου.

Εβδομάδα 3 – Συνταγματικά κείμενα Ι: ο Θεμελιώδης Νόμος. Δομή του Grundgesetz σε σύγκριση με το ελληνικό Σύνταγμα, θεμελιώδη δικαιώματα (Grundrechte) και η απόδοσή τους.

Εβδομάδα 4 – Συνταγματικά κείμενα ΙΙ: οργάνωση του κράτους. Ομοσπονδιακή αρχή, συνταγματικά όργανα, κατανομή αρμοδιοτήτων, απόδοση θεσμικών όρων χωρίς ελληνικό αντίστοιχο.

Εβδομάδα 5 – Συνταγματικά κείμενα ΙΙΙ: συνταγματική νομολογία. Αποφάσεις του Bundesverfassungsgericht: δομή, Leitsätze, σκεπτικό και διατακτικό.

Εβδομάδα 6 – Νομοθετικά κείμενα Ι: δομή και διατυπώσεις του νόμου. Ιεραρχία κανόνων (Gesetz, Verordnung, Satzung), Paragraph, Absatz, Satz και η απόδοσή τους, παραπομπές και συντομογραφίες.

Εβδομάδα 7 – Νομοθετικά κείμενα ΙΙ: αστικός κώδικας και ενωσιακό δίκαιο. Αποσπάσματα του BGB σε αντιπαραβολή με τον ΑΚ, πράξεις της ΕΕ σε γερμανική και ελληνική γλωσσική εκδοχή.

Εβδομάδα 8 – Νομοπαρασκευαστικά κείμενα Ι: η νομοθετική διαδικασία. Διαδικασία κατάρτισης νόμων σε Γερμανία και Ελλάδα, Referentenentwurf, Gesetzentwurf, Begründung έναντι σχεδίου νόμου και αιτιολογικής έκθεσης.

Εβδομάδα 9 – Νομοπαρασκευαστικά κείμενα ΙΙ: κανόνες νομοτεχνικής. Handbuch der Rechtsförmlichkeit και ελληνικοί κανόνες καλής νομοθέτησης, τροποποιητικοί νόμοι (Artikelgesetz, Änderungsbefehle).

Εβδομάδα 10 – Νομοπαρασκευαστικά κείμενα ΙΙΙ: κοινοβουλευτικά έγγραφα. Bundestag-Drucksachen, εκθέσεις και συστάσεις επιτροπών (Beschlussempfehlung), πρακτικά ολομέλειας.

Εβδομάδα 11 – Συμβάσεις Ι: δομή και γλώσσα της σύμβασης. Ελευθερία των συμβάσεων, γενικοί όροι συναλλαγών (AGB), τυπικά μέρη σύμβασης και στερεότυπες διατυπώσεις.

Εβδομάδα 12 – Συμβάσεις ΙΙ: είδη συμβάσεων και ρήτρες. Πώληση, μίσθωση και σύμβαση εργασίας κατά BGB και ΑΚ, ρήτρες δωσιδικίας, εφαρμοστέου δικαίου και η salvatorische Klausel.

Εβδομάδα 13 – Σύνθεση: ποιότητα και τεχνολογία στη νομική μετάφραση. Αναθεώρηση και έλεγχος ποιότητας, επίσημη μετάφραση, κριτική αξιολόγηση αποδόσεων από ΜΜ/ΤΝ, ανασκόπηση.

Μεταφρασεολογία νομικών κειμένων

• Cao, D. (2007). Translating Law. Clevedon: Multilingual Matters.
• Sandrini, P. (Hrsg.) (1999). Übersetzen von Rechtstexten: Fachkommunikation im Spannungsfeld zwischen Rechtsordnung und Sprache. Tübingen: Narr.
• Šarčević, S. (1997). New Approach to Legal Translation. The Hague: Kluwer Law International.
• Stolze, R. (2014). Praxishandbuch Urkunden- und Rechtsübersetzung. Tübingen: Stauffenburg.

Νομικό υπόβαθρο και νομοτεχνική

• Bundesministerium der Justiz. Handbuch der Rechtsförmlichkeit. Berlin.
• Creifelds, C. Rechtswörterbuch. München: C.H. Beck.
• Γεωργιάδης, Α. Γενικές Αρχές Αστικού Δικαίου. Αθήνα: Π.Ν. Σάκκουλας.
• Μανιτάκης, Α. Ελληνικό Συνταγματικό Δίκαιο. Αθήνα–Θεσσαλονίκη: Σάκκουλας.
• Ευρωπαϊκή Ένωση. Κοινός πρακτικός οδηγός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής για τη σύνταξη νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της ΕΕ.

Ψηφιακοί πόροι

• Gesetze im Internet: gesetze-im-internet.de
• Dokumentations- und Informationssystem für Parlamentsmaterialien: dip.bundestag.de
• EUR-Lex: eur-lex.europa.eu
• IATE: iate.europa.eu

Η διδασκαλία είναι δια ζώσης και έχει εργαστηριακό χαρακτήρα: κάθε συνάντηση συνδυάζει σύντομη θεωρητική εισαγωγή με μετάφραση και συζήτηση αυθεντικών κειμένων.

• Θεωρητικές εισηγήσεις: νομικό και κειμενικό υπόβαθρο κάθε είδους κειμένου.
• Μεταφραστικό εργαστήριο: μετάφραση στην τάξη, ατομικά και σε μικρές ομάδες, με συζήτηση εναλλακτικών αποδόσεων.
• Συγκριτική ανάλυση παράλληλων κειμένων: αντιπαραβολή γερμανικών και ελληνικών κειμένων του ίδιου είδους.
• Κατ' οίκον ασκήσεις: εβδομαδιαίες μεταφράσεις με ανατροφοδότηση από τη διδάσκουσα.
• Σχολιασμένη μετάφραση: γραπτή αιτιολόγηση μεταφραστικών αποφάσεων.
• Αξιολόγηση μεταφράσεων ΜΜ/ΤΝ: εντοπισμός και ταξινόμηση σφαλμάτων σε μηχανικά παραγόμενες αποδόσεις.

Οι ΤΠΕ αξιοποιούνται στη διδασκαλία, στην επικοινωνία και ως αναπόσπαστο μέρος της μεταφραστικής τεκμηρίωσης.

• Πλατφόρμα eClass: ανάρτηση κειμένων και υλικού, ανακοινώσεις, υποβολή ασκήσεων και της τελικής εργασίας.
• Νομικές βάσεις δεδομένων: gesetze-im-internet.de, dip.bundestag.de, Εθνικό Τυπογραφείο (ΦΕΚ), Βουλή των Ελλήνων, EUR-Lex.
• Ορολογικοί και γλωσσικοί πόροι: IATE, Creifelds Rechtswörterbuch, DWDS, σώματα κειμένων.
• Εργαλεία μεταφραστικής μνήμης (CAT): διαχείριση ορολογίας και συνέπεια σε επαναλαμβανόμενες διατυπώσεις.
• Μηχανική μετάφραση και ΤΝ: κριτική σύγκριση αποδόσεων από συστήματα ΜΜ/ΤΝ με ανθρώπινες μεταφράσεις.
• Επικοινωνία: ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, eClass και ώρες γραφείου δια ζώσης .

Γραπτή πρόοδος (7η εβδομάδα) 

Τελική γραπτή εργασία 

Κριτήρια αξιολόγησης: ακρίβεια στη μεταφορά του νομικού περιεχομένου, ορθή και συνεπής ορολογία, τήρηση των κειμενικών συμβάσεων της γλώσσας-στόχου, γλωσσική ορθότητα, τεκμηρίωση των επιλογών. Τα αναλυτικά κριτήρια αναρτώνται στο eClass από την αρχή του εξαμήνου.