Μετάφραση Οικονομικών Κειμένων

Το μάθημα αποσκοπεί στην εξοικείωση των φοιτητών/τριών με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, τον ειδικό λόγο και την ορολογία των οικονομικών κειμένων και στην ανάπτυξη των ικανοτήτων που απαιτούνται για την παραγωγή μεταφράσεων οικονομικών κειμένων από τα Αγγλικά με γνώμονα τη λειτουργική τους συνάφεια με τις γλωσσοκειμενικές συμβάσεις αντίστοιχων ελληνικών οικονομικών κειμένων και την ανταπόκρισή τους στις προσδοκίες του εκάστοτε κοινού υποδοχής τους.

Η οργάνωση του μαθήματος βασίζεται στις εξής παραδοχές: α) η δυσκολία στην κατανόηση ενός προς μετάφραση οικονομικού κειμένου δεν οφείλεται στο ίδιο το κείμενο αλλά στο βαθμό επάρκειας του γνωσιακού υπόβαθρου του μεταφραστή, β) η δυσκολία στη μετάφραση ενός οικονομικού κειμένου δεν πηγάζει από το ίδιο το κείμενο αλλά από τη σχέση που αναπτύσσει ο μεταφραστής με αυτό και γ) οι ορολογικές μονάδες λειτουργούν σε συγκεκριμένα πραγματολογικά και εννοιολογικά πλαίσια και το ειδικό τους περιεχόμενο προκύπτει από τη συγκεκριμένη σημασία που τους αποδίδουν οι κοινότητες των ειδικών του χώρου της Οικονομίας.

Στόχος του μαθήματος είναι να κατανοήσουν οι φοιτητές/τριες ότι:

• η εύρεση ορολογικών αντιστοιχιών στη γλώσσα υποδοχής δεν εγγυάται από μόνη της τη δημιουργία επαρκών μεταφράσεων,
• η ορολογία είναι για τους μεταφραστές ένα μέσο απόκτησης γνώσεων ενός συγκεκριμένου πεδίου ή, με άλλα λόγια, ένα μέσο διαμόρφωσης του απαραίτητου γνωσιακού υπόβαθρου για τη μετάφραση ενός οικονομικού κειμένου,
• η μετάφραση του κειμένου αφετηρίας συνεπάγεται όχι μόνο την απόκτηση γνώσης για το θέμα που αυτό πραγματεύεται αλλά και την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο διατυπώνεται,
• η γνώση των κειμενικών προδιαγραφών κατατείνει στη δημιουργία κειμένων που θα συμμορφώνονται με τον κανόνα της ενδοκειμενικής συνοχής, δηλαδή θα έχουν νόημα στο επικοινωνιακό πλαίσιο εντός του οποίου θα λειτουργήσουν και θα ανταποκρίνονται στις προσδοκίες του εκάστοτε κοινού υποδοχής,
• η μετάφραση είναι διαδικασία λήψης αποφάσεων οι οποίες καθορίζονται από τον εκάστοτε σκοπό και τις μεταφραστικές οδηγίες.

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές/τριες θα:

• είναι σε θέση να αναλύουν διάφορα είδη οικονομικών κειμένων και να εντοπίζουν τις γλωσσοκειμενικές τους συμβάσεις,
• είναι σε θέση να αναζητούν και να τεκμηριώνουν αποτελεσματικά και συστηματικά ορολογία και πληροφορίες από έγκυρες πηγές (ειδικά λεξικά, βάσεις δεδομένων ορολογίας, επίσημες ιστοσελίδες, παράλληλα κείμενα κ.λπ.),
• αναλύουν μεταφραστικά προβλήματα και θα λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις με βάση τον σκοπό της μετάφρασης και τα χαρακτηριστικά του κοινού υποδοχής,
• έχουν αυξήσει το βαθμό συνειδητότητάς τους ως προς το πώς μεταφράζουν μέσω εκ των υστέρων αναστοχασμού επί των προβλημάτων που συνάντησαν,
• εφαρμόζουν επιτυχώς τη δηλωτική και διαδικαστική τους γνώση με στοχευμένο τρόπο βάσει του ανατεθέντος καθήκοντος,
• μπορούν να παράγουν λειτουργικές μεταφράσεις που θα ανταποκρίνονται στον σκοπό της ανάθεσης και στις μεταφραστικές οδηγίες.

1η Εβδομάδα: Προεπισκόπηση του μαθήματος:

• λεπτομερής περιγραφή του τρόπου αξιολόγησης,
• περιγραφή του κειμένου εργασίας που έχει διανεμηθεί μέσω της πλατφόρμας Open eClass,
• αναλυτική παρουσίαση του μεταφραστικού σεναρίου και των μεταφραστικών οδηγιών,
• συζήτηση επί του περιεχομένου του κειμένου εργασίας,
• διερεύνηση του γνωσιακού υπόβαθρου των φοιτητών/τριών,
• παρουσίαση των βασικών παραδοχών της Θεωρίας του Σκοπού, της Θεωρίας της Μεταφραστικής Δράσης και της Λειτουργικής Κειμενικής Ανάλυσης.

Το κείμενο αφετηρίας έχει έκταση περίπου 2.500-3.000 λέξεων και επιλέγεται από έναν τομέα της Οικονομίας (π.χ. μακροοικονομία, διεθνής τραπεζική, οικονομική κρίση κ.λπ.). Το κείμενο μεταφράζεται και αξιολογείται τμηματικά.

Ανάθεση καθηκόντων για το επόμενο μάθημα: α) ανάλυση του κειμένου αφετηρίας και σχολιασμός της εφικτότητας της ανάθεσης σύμφωνα με τις μεταφραστικές οδηγίες, β) εντοπισμός των μεταφραστικών προβλημάτων, γ) σύντομη γραπτή παρουσίαση του περιεχομένου του κειμένου αφετηρίας.

2η Εβδομάδα: Παρουσίαση των αποτελεσμάτων της εργασίας των φοιτητών σύμφωνα με τα ανατεθέντα καθήκοντα. Συζήτηση επί των μεταφραστικών προβλημάτων και τη νοηματική απόδοση του κειμένου αφετηρίας. Παροχή συγκρίσιμων παράλληλων κειμένων στα Ελληνικά καθώς και δίγλωσσων διαδικτυακών πηγών ορολογικής τεκμηρίωσης και καθοδήγηση ως προς τη χρήση αυτών των πηγών και την καταλογογράφηση της αποδελτιωμένης ορολογίας.

Ανάθεση καθηκόντων για το επόμενο μάθημα:

α) αναζήτηση ορολογίας (εύρεση μεταφραστικών ισοδυνάμων, εντοπισμός διπλής ή πολλαπλής ορολογίας, νεολογισμών και κατανόηση του εννοιολογικού τους περιεχομένου, ακρωνύμια) από τα ελληνικά παράλληλα κείμενα και τις δίγλωσσες ηλεκτρονικές πηγές,
β) αναζήτηση περισσότερων συγκρίσιμων κειμένων στα Ελληνικά και αξιολόγησή τους σύμφωνα με το βαθμό ‘ειδικότητάς’ τους, γ) πρόταση κατάλληλων μεταφραστικών μακροστρατηγικών.

3η Εβδομάδα: Παρουσίαση των αποτελεσμάτων της εργασίας των φοιτητών σύμφωνα με τα ανατεθέντα καθήκοντα. Αναλυτική συζήτηση επί του εννοιολογικού περιεχομένου των ειδικών όρων και εννοιών του κειμένου αφετηρίας. Συζήτηση σχετικά με τους νεολογισμούς, τη διπλή ή πολλαπλή ορολογία και τα ακρωνύμια ως μεταφραστικών προβλημάτων και τρόποι διαχείρισής τους ανάλογα με το επικοινωνιακό πλαίσιο και το κοινό υποδοχής. Συζήτηση σχετικά με τη σημασία των μακροστρατηγικών για την παραγωγή λειτουργικών μεταφρασμάτων.

Ανάθεση καθηκόντων για το επόμενο μάθημα:

α) αντιμετώπιση ορολογικών προβλημάτων που παρέμειναν πλήρως ή μερικών ανεπίλυτα,
β) σύντομη γραπτή παρουσίαση του περιεχομένου του κειμένου αφετηρίας

4η Εβδομάδα: Παρουσίαση των αποτελεσμάτων της εργασίας των φοιτητών σύμφωνα με τα ανατεθέντα καθήκοντα. Οι φοιτητές συγκρίνουν τα αποτελέσματα της εργασίας τους με εκείνα της δεύτερης εβδομάδας. Συζήτηση επί τυχόν ανεπίλυτων ακόμα μεταφραστικών προβλημάτων. Το μεταφραστικό ημερολόγιο ως εργαλείο παρακολούθησης και αξιολόγησης της προόδου των φοιτητών/τριών. Παρουσίαση των μικροστρατηγικών ως μέσου λήψης αποφάσεων σε επίπεδο κειμενικής μικροδομής.

Ανάθεση καθηκόντων για το επόμενο μάθημα:

α) πρώτη απόπειρα μετάφρασης του κειμένου αφετηρίας και παρουσίασή της στην τάξη,
β) καταγραφή στο μεταφραστικό ημερολόγιο του τρόπου με τον οποίο αντιμετώπισαν το κείμενο αφετηρίας, των προβλημάτων (πραγματολογικών, διαπολιτισμικών, ιδιοκειμενικών και διαγλωσσικών) που εντόπισαν κατά τη μετάφρασή του και της συλλογιστικής βάση της οποίας έλαβαν συγκεκριμένες αποφάσεις.

5η – 11η Εβδομάδα: Παρουσίαση κάθε εβδομάδα των αποτελεσμάτων των εργασιών των φοιτητών σύμφωνα με τα ανατεθέντα καθήκοντα. Αξιολόγηση της διακειμενικής συνοχής των μεταφρασμάτων που παρήγαγαν με το κείμενο αφετηρίας. Αξιολόγηση και αναθεώρηση, εάν χρειάζεται, των προτεινόμενων λύσεων. Συζήτηση και αξιολόγηση των μικροστρατηγικών που επιλέχθηκαν και εφαρμόσθηκαν επί τη βάσει της λειτουργικής συνάφειας του κειμένου υποδοχής με τους χρήστες/δέκτες του. Παρουσίαση και συζήτηση διαφόρων προτύπων αξιολόγησης μεταφράσεων.

Ανάθεση καθηκόντων για τη δωδέκατη εβδομάδα: αξιολόγηση της ενδοκειμενικής συνοχής των τελικών κειμένων υποδοχής χρησιμοποιώντας ένα εργαλείο αξιολόγησης που λαμβάνει υπόψη

• τη λειτουργική επάρκεια του κειμένου υποδοχής, δηλαδή την ακρίβεια στην διατύπωση, την ομαλή ανάγνωσή του και τις κειμενικές του λειτουργίες σύμφωνα με τις μεταφραστικές οδηγίες, και
• τη γλωσσική επάρκεια του κειμένου υποδοχής, δηλαδή τη συμμόρφωση με τις γλωσσικές συμβάσεις του κοινού υποδοχής, τη χρήση του κατάλληλου λόγου και ορολογίας και τη σαφήνεια του μη ειδικού του περιεχομένου.

Η αιτιολόγηση και τα συμπεράσματα της αξιολόγησης καταγράφονται στο μεταφραστικό ημερολόγιο.

12η Εβδομάδα: Οι φοιτητές/τριες παρουσιάζουν και αιτιολογούν τις αξιολογήσεις των μεταφράσεών τους. Στη συνέχεια, ανταλλάσσουν τις μεταφράσεις τους ώστε κάθε μετάφραση να αξιολογηθεί και από έναν δεύτερο κριτή και να παρουσιαστεί την επόμενη εβδομάδα. Και εδώ η αιτιολόγηση και τα συμπεράσματα της αξιολόγησης καταγράφονται στο μεταφραστικό ημερολόγιο.

13η Εβδομάδα: Οι φοιτητές/τριες παρουσιάζουν και αιτιολογούν τις αξιολογήσεις των μεταφράσεων που τους διανεμήθηκαν την προηγούμενη εβδομάδα και παραδίδουν τα τελικά μεταφράσματά τους και τα μεταφραστικά ημερολόγια.

Ξενόγλωσση

Cabré, Teresa (2005). Terminology: Theory, Methods and Applications, Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.

Colina, Sonia (2008). “Translation Quality Evaluation: Empirical evidence for a Functionalist Approach”. The Translator 14(1). 97–134.

Colina, Sonia (2009). “Further evidence for a functionalist approach to translation quality evaluation”. Target 21(2). 235-264.

Fox, Olivia (2000). “The Use of Translation Diaries in a Process-Oriented Translation Teaching Methodology”. Ch. Schäffner & B. Adab (Eds.). Developing Translation Competence. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Co. 114-130.

Gotti, Maurizio (2005). Investigating Specialized Discourse, Bern: Peter Lang AG.

Hönig, Hans G. (1997). “Position, Power and Practice: Functionalist Approaches and Translation Quality Assessment”. Current Issues in Language and Society, τ. 4, No 1.

Katan, David (2011). “Occupation or profession: A survey of the translators’ world”. R. Sela-Sheffy & M. Schlesinger (Eds.). Identity and Status in the Translational Profession. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Co. 65-88.

Kelandrias, Panagiotis (2008). “Towards a functional translation strategy for minor languages: the case of Greek”. Forum 6(1). 75-104.

Kelandrias, Panagiotis (2010). “The Role of the Translation Brief when Teaching Translation into Greek”. Walther von Hahn, Cristina Vertan (Hrsg./eds.). Fachsprachen in der weltweiten Kommunikation Specialized Language in Global Communication. Frankfurt am Main: Peter Lang. 184–190.

Kelandrias, Panagiotis (2010). “Neologisms in LSP of Greek/Latin origin and their translation from English/German into Greek”. Dictio 3. Επιστημονική Επετηρίδα – Yearbook 2008-2009. ΤΞΓΜΔ. 191-199.

Kiraly, Donald (2012). “Skopos Theory Goes to Pracxis: Puerposeful Translation and Emergent Translation Project”. mTm. A Translation Journal 4. 119-144.

Meschonnic, Henri (2011). Ethics and Politics of Translating (transl.-ed. Pier-Pascale Boulanger). Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Co.

Mossop, Brian (³2014). Revising and editing for Translators. London/New York: Routledge.

Nord, Christiane (²2001). Translation as a Purposeful Activity. Functionalist Approaches Explained. Manchester: St. Jerome Publishing.

Nord, Christiane (2005a). “Training functional translators”. M. Tennent (Ed.). Training for the New Millennium. Pedagogies for translation and interpreting. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Co. 209-223.

Nord, Christiane (2005b). Text Analysis in Translation. Theory, Methodology, and Didactic Application of a Model for Translation-Oriented Text Analysis. Amsterdam/New York: Rodopi.

Parianou, Anastasia/Kelandrias, Panagiotis (2001). “Similarities and differences between common language and specialised language (with translation examples in English, German, Greek)”. Proceedings. 1^ST International Conference on Specialized Translation. Barcelona: Fundació “La Caixa”. 94-97.

Parianou, Anastasia/Kelandrias, Panagiotis (2001). “Translation of terms of Greek origin in LSP texts”. A. Barr/M. R. Martín Ruano/J. Torres del Rey (eds.). Últimas Corrientes Teóricas en los estudios de traducción. Salamanca: Universidad de Salamanca. 550-555.

Parianou, Anastasia/Kelandrias, Panagiotis (2001). “Interactions between common and specialised language and translation problems of the new scientific terms”. ACTAS-II. VII Simposio Internacional de Comunicación Social. Santiago de Cuba: Centro de Linguística Applicada. 126-131.

Parianou, Anastasia (2009). Translating from Major into Minor Languages. Athens: Diavlos Publishing Co.

Pym, Anthony (2012). On Translator Ethics. Principles for mediation between cultures (transl. from French by Heike Walter, ed. And updated by the author). Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Co.

Schäffner, Christina (1998). “Parallel Texts in Translation”. L. Bowker & M. Cronin & D. Kelly & J. Pearson (Eds.). Unity in Diversity. Current Trends in Translation Studies. St. Jerome Publishing. 83-90.

Stolze, Radegundis (2003). “Vagueness in Economic Texts as a Translation Problem”. Across Languages and Cultures 4(2). 187-203.

Tirkkonen-Condit, Sonja (2000). “Uncertainty in Translation Process”. S. Tirkkonen-Condit & R. Jääskeläinen (Eds.). Tapping and Mapping the Processes of Translation and Interpreting. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Co. 123-142.

Vermeer, Hans J. (1987). “What does it mean to translate?”. Indian Journal of Applied Linguistics 13(2). 25-33.

Vermeer, Hans J. (1989). “Skopos and commission in translational action”. A. Chesterman (Ed.). Readings in Translation. Helsinki: Oy Finn Lectura Ab. 173-187.

Williams, Malcolm (2004). Translation Quality Assessment: An Argumentation-centred Approach. Ottawa: University of Ottawa Press.

Zanettin, Federico (2012). Translation-Driven Corpora. Corpus Resources for Descriptive and Applied Translation Studies. London/New York: Routledge.

Ελληνόγλωσση

Κελάνδριας, Παναγιώτης (2003). “Τα μη γλωσσικά στοιχεία ως παράγοντες σχηματισμού και καθιέρωσης ειδικών όρων”. Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία. Ανακοινώσεις 4^ου Συνεδρίου. Αθήνα: ΤΕΕ. 24-31.

Κελάνδριας, Παναγιώτης (2007). “Ο ρόλος των μεταφραστικών οδηγιών στη διαμόρφωση της ειδικής ορολογίας”. Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία. Ανακοινώσεις 6^ου Συνεδρίου, Αθήνα: ΤΕΕ, 2007. 344-352.

Κελάνδριας, Παναγιώτης (2007). Η Μετάφραση των Οικονομικών Κειμένων. Μια Λειτουργική Προσέγγιση. Αθήνα: Δίαυλος.

Κελάνδριας, Παναγιώτης (2009). “Η ορολογική ασάφεια των οικονομικών κειμένων ως μεταφραστικό πρόβλημα”. Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία. Ανακοινώσεις 7^ου Συνεδρίου. Αθήνα:ΤΕΕ,. 405-413.

Κελάνδριας, Παναγιώτης (2011). “Θεωρία της μετάφρασης ή μεταφραστικές στρατηγικές;”. Τ. Νενοπούλου & Ε. Λουπάκη (Επιμ.). Η μεταφρασεολογική έρευνα και η μεταφραστική πρακτική στον ελληνόφωνο χώρο. Θεσσαλονίκη: City Publish. 47-53.

Κελάνδριας, Παναγιώτης (2013).”Η ορολογική ‘σύγκλιση’ ως μεταφραστικό εργαλείο της ειδικής μετάφρασης”. Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία. Ανακοινώσεις 9^ου Συνεδρίου. Αθήνα: ΤΕΕ, 2013. 416-424.

Παριανού, Αναστασία/Κελάνδριας, Παναγιώτης (1999). “Τεχνικές και διδακτική της μετάφρασης των ειδικών κειμένων”. Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία. Ανακοινώσεις 2^ου Συνεδρίου. Αθήνα: ΕΛΕΤΟ. 263-271.

Παριανού, Αναστασία/Κελάνδριας, Παναγιώτης (2000). “Ειδική Μετάφραση και Ιδιωτισμοί”. Δ. Παντελοδήμος (επιμ.). ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ. Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου. Αθήνα: ΕΚΠΑ. 261-271.

Παριανού, Αναστασία (2010). “Διδακτική της ειδικής μετάφρασης: λειτουργική προσέγγιση και περιφερειακές γλώσσες”. Ε. Λάμπρου & Γ. Φλώρος (Επιμ.). Η Διδακτική της μετάφρασης στον ελληνόφωνο χώρο: σύγχρονες τάσεις και προοπτικές. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. 95-114.

Παριανού, Αναστασία (2011). “Έρευνες συμπεριφορών και μετάφραση – Μια κοινωνιοσυμπεριφορική προσέγγιση”. Τ. Νενοπούλου & Ε. Λουπάκη (Επιμ.). Η μεταφρασεολογική έρευνα και η μεταφραστική πρακτική στον ελληνόφωνο χώρο. Θεσσαλονίκη: City Publish. 139-152.

Παριανού, Αναστασία/Κελάνδριας, Παναγιώτης (2001).”Η συνωνυμία στην ειδική γλώσσα και η μετάφρασή της”. Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία. Ανακοινώσεις 3^ου Συνεδρίου. Αθήνα: ΤΕΕ. 262-272.

Παριανού, Αναστασία/Κελάνδριας, Παναγιώτης (2002) “Ειδικοί όροι: προϋποθέσεις και απαιτήσεις για την εξέλιξή τους”. Γ. Ανδρουλάκης (επιμ.). Διεθνές Συνέδριο. Μεταφράζοντας στον 21^ο αιώνα: ΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. ΠΡΑΚΤΙΚΑ. Θεσσαλονίκη: Φιλοσοφική Σχολή ΑΠΘ. 756-763.

Φοιτητοκεντρική μέθοδος προσανατολισμένη στη διαδικασία, με επίκεντρο την ανάλυση των κειμένων, την καταγραφή των μεταφραστικών προβλημάτων, τη λήψη αποφάσεων και την τεκμηρίωση.

Οι φοιτητές δεν αξιολογούνται μόνο από το τελικό προϊόν, αλλά και από την ικανότητά τους να αναλύουν, να δικαιολογούν και να βελτιώνουν τη δουλειά τους μέσω μιας δομημένης προσέγγισης με στόχο να αναγνωριστούν τα προβλήματα κατά τη διαδικασία που ακολουθούν οι φοιτητές, να ενισχυθεί η δυνατότητά τους να τα αναγνωρίζουν και να προτείνουν καλές μεταφραστικές αρχές, μεθόδους και διαδικασίες.

Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία.

70% από την εβδομαδιαία πρόοδό τους όπως αυτή καταγράφεται στα μεταφραστικά ημερολόγια

30% από την τελική εργασία που παραδίδεται στο τέλος του εξαμήνου.