Το μάθημα εισάγει τους φοιτητές και τις φοιτήτριες στην ευρωπαϊκή λογοτεχνική παράδοση από τον Μεσαίωνα έως τον 20ό αιώνα, εξετάζοντας παράλληλα τον ρόλο της μετάφρασης στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών λογοτεχνιών και της νεοελληνικής γραμματείας. Μέσα από την ανάγνωση αντιπροσωπευτικών έργων σε ελληνικές μεταφράσεις παρουσιάζονται τα σημαντικότερα λογοτεχνικά ρεύματα, οι κυριότεροι συγγραφείς και οι ιστορικές και πολιτισμικές συνθήκες της εποχής τους. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πρόσληψη της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας στην Ελλάδα, στην ελληνική παράδοση της λογοτεχνικής μετάφρασης και στη συμβολή των μεταφραστών ως πολιτισμικών διαμεσολαβητών. Το μάθημα αναδεικνύει τις δημιουργικές σχέσεις μεταξύ ευρωπαϊκής και νεοελληνικής λογοτεχνίας.

Στόχος του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών με τους βασικούς σταθμούς της ευρωπαϊκής λογοτεχνικής ιστορίας και η κατανόηση του καθοριστικού ρόλου της μετάφρασης στη διακίνηση λογοτεχνικών έργων, ιδεών και μορφών.

Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές θα είναι σε θέση να:
• αναγνωρίζουν τους βασικούς σταθμούς της ευρωπαϊκής λογοτεχνικής ιστορίας,
• περιγράφουν τα κυριότερα λογοτεχνικά ρεύματα από τον Μεσαίωνα έως τον 20ό αιώνα,
• συσχετίζουν λογοτεχνικά έργα με το ιστορικό και πολιτισμικό τους πλαίσιο,
• κατανοούν τον ρόλο της μετάφρασης στη διακίνηση λογοτεχνικών ιδεών και μορφών,
• αναγνωρίζουν σημαντικές εκφάνσεις της ελληνικής παράδοσης της λογοτεχνικής μετάφρασης,
• προσεγγίζουν κριτικά λογοτεχνικά κείμενα σε ελληνική μετάφραση,
• κατανοούν τις σχέσεις μεταξύ ευρωπαϊκής και νεοελληνικής λογοτεχνίας.

1η εβδομάδα: Η έννοια της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας. Η Ευρώπη ως λογοτεχνικός χώρος. Η έννοια της λογοτεχνικής παράδοσης. Ο ρόλος της μετάφρασης.

2η εβδομάδα: Μετάφραση και διαμόρφωση των ευρωπαϊκών λογοτεχνιών. Η μετάφραση ως πολιτισμική διαμεσολάβηση. Εθνικές λογοτεχνίες και διαπολιτισμικές ανταλλαγές.

3η εβδομάδα: Μεσαίωνας και Δάντης. Η Θεία Κωμωδία. Οι πρώτες ελληνικές μεταφράσεις του Δάντη.

4η εβδομάδα: Αναγέννηση και ουμανισμός. Πετράρχης. Σαίξπηρ και ελισαβετιανό θέατρο.

5η εβδομάδα: Κλασικισμός και Διαφωτισμός. Ορθολογισμός και λογοτεχνία. Η μετάδοση των ιδεών του Διαφωτισμού.

6η εβδομάδα: Προρομαντισμός και Ρομαντισμός. Γκαίτε και Σίλλερ. Η ανάδυση του λογοτεχνικού υποκειμένου.

7η εβδομάδα: Φιλελληνισμός και Ελλάδα. Μπάυρον, Σέλλεϋ, Λαμαρτίν και Φόσκολο. Η Επτανησιακή Σχολή.

8η εβδομάδα: Ρεαλισμός και νατουραλισμός. Η ευρωπαϊκή πεζογραφία του 19ου αιώνα και η επίδρασή της στην Ελλάδα.

9η εβδομάδα: Συμβολισμός και αισθητισμός. Μπωντλαίρ, Βερλαίν και Μαλλαρμέ. Οι ελληνικές προσλήψεις του συμβολισμού.

10η εβδομάδα: Πρωτοπορίες και μοντερνισμός. Απολλιναίρ και Μαρινέττι. Νταντά και υπερρεαλισμός.

11η εβδομάδα: Ευρωπαϊκή ποίηση του 20ού αιώνα. Ρίλκε, Λόρκα, Έλιοτ και Μοντάλε.

12η εβδομάδα: Ευρωπαϊκή πεζογραφία του 20ού αιώνα. Τζόυς, Κάφκα, Βιρτζίνια Γουλφ και Καλβίνο.

13η εβδομάδα: Ανακεφαλαίωση. Η θέση της μετάφρασης στην ευρωπαϊκή λογοτεχνική ιστορία. Η ευρωπαϊκή λογοτεχνία και η νεοελληνική γραμματεία.

Βασική βιβλιογραφία
• Ευρωπαϊκά Γράμματα. Ιστορία της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας, τόμοι Α΄–Γ΄, εκδόσεις Σοκόλη.
• Νεότερη Ευρωπαϊκή Λογοτεχνία. Ανθολόγιο μεταφράσεων, επιμέλεια Νάσος Βαγενάς – Τάκης Καγιαλής.

Συμπληρωματική βιβλιογραφία
• Erich Auerbach, Μίμησις.
• Claudio Guillén, The Challenge of Comparative Literature.
• David Damrosch, What Is World Literature?
• Επιλεγμένες ελληνικές μεταφράσεις ευρωπαϊκών λογοτεχνικών έργων.

Το μάθημα πραγματοποιείται με διαλέξεις, σχολιασμό επιλεγμένων λογοτεχνικών κειμένων και συζήτηση στην τάξη. Αξιοποιούνται η συγκριτική ανάγνωση πρωτοτύπων και ελληνικών μεταφράσεων, όπου είναι εφικτό, η εξέταση μεταφραστικών επιλογών και οι μελέτες περίπτωσης από την ιστορία της ελληνικής λογοτεχνικής μετάφρασης.

Χρήση ψηφιακού εκπαιδευτικού υλικού, ηλεκτρονικών βιβλιογραφικών πηγών και ψηφιακών συλλογών λογοτεχνικών κειμένων και μεταφράσεων. Αξιοποίηση της πλατφόρμας OpenCourses για τη διάθεση διδακτικού υλικού και την επικοινωνία με τους φοιτητές.

Γραπτή τελική εξέταση (100%). Η εξέταση μπορεί να περιλαμβάνει ερωτήσεις ανάπτυξης, σχολιασμό λογοτεχνικών αποσπασμάτων, αναγνώριση λογοτεχνικών ρευμάτων, σύντομες ασκήσεις συγκριτικής προσέγγισης μεταφράσεων και σχολιασμό επιλεγμένων μεταφραστικών ζητημάτων.