Παρουσίαση της Μετάφρασης ως στοχευμένης δραστηριότητας και, συγκεκριμένα, ως διαπολιτισμικής και διαπροσωπικής διάδρασης και κειμενοπαραγωγικής δράσης. Κείμενα με έντονο πολιτισμικό φορτίο που επιλέγονται από ιταλικές ιστοσελίδες αναλύονται μέσω του εντοπισμού και της σύγκρισης των γλωσσοπολιτισμικών διαφορών της ξένης με την ελληνική πραγματικότητα και μεταφράζονται σύμφωνα με τα προβλεπόμενα των μεταφραστικών οδηγιών που παρέχονται στους φοιτητές ταυτόχρονα με το προς μετάφραση κείμενο και τη χρήση συγκεκριμένων μεταφραστικών κανόνων και στρατηγικών.

Κατά τη διάρκεια του μαθήματος, οι φοιτητές δεν ενθαρρύνονται να χρησιμοποιούν εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) ή/και Μηχανικής Μετάφρασης (ΜΜ), καθώς βασικός μαθησιακός στόχος είναι η ανάπτυξη της αυτόνομης μεταφραστικής σκέψης, της κριτικής ικανότητας και της δεξιότητας λήψης τεκμηριωμένων μεταφραστικών αποφάσεων. Οι δεξιότητες αυτές είναι απαραίτητες για τη μελλοντική επαγγελματική τους δραστηριότητα, ιδίως όσον αφορά την κριτική αξιολόγηση των μεταφραστικών λύσεων που προτείνονται από συστήματα ΤΝ και ΜΜ.

Ωστόσο, κατά την ατομική τους μελέτη στο σπίτι, συνιστάται η συνετή και κριτική χρήση των εν λόγω εργαλείων, με στόχο την εξοικείωση με τις δυνατότητες και τους περιορισμούς τους, χωρίς να υποκαθίσταται η προσωπική μεταφραστική προσπάθεια.

• να μάθουν να μεταφράζουν από ιταλικά προς ελληνικά γραπτά κείμενα μικρής έως μέτριας δυσκολίας
• να μπορούν να αξιολογούν και να επιμελούνται ένα ήδη μεταφρασμένο κείμενο μικρής έως μέτριας δυσκολίας από ιταλικά προς ελληνικά
• να μάθουν να μεταφράζουν πιστοποιητικά και επίσημα έγγραφα από ιταλικά προς ελληνικά

1^η εβδομάδα: Παρουσίαση Καταλόγου αναγνωσμάτων στην ιταλική που θα ανατεθεί στους φοιτητές προς ανάγνωση. Πρόκειται για επιλογή αναγνωσμάτων στην ιταλική γλώσσα που θα ανήκουν σε διαφορετικά είδη κειμένων (λογοτεχνικά κείμενα, άρθρα εφημερίδας, απολογισμοί επιχειρήσεων, κριτικές βιβλίων, εμπορικές επιστολές). Τα εν λόγω αναγνώσματα θα χρησιμοποιηθούν στη συνέχεια για την εκμάθηση των συμβάσεων και των χαρακτηριστικών που διέπουν έκαστο κειμενικό είδος. Η επιλογή αναγνωσμάτων έχει ως στόχο να ισορροπήσει το περιορισμένο ενδιαφέρον των νέων για την ανάγνωση και την περιορισμένη τους οικειότητα με το ύφος και την τεχνική γραφής που χαρακτηρίζει διαφορετικά είδη κειμένων.

Επίσης στο 1^ο μάθημα θα γίνει εισαγωγή στη μεταφρασιολογία: συζήτηση για το τι είναι και τι δεν είναι μετάφραση, όπως και για τις προκλήσεις και τις δυσκολίες που ενέχει η μεταφραστική διαδικασία. Ακολουθώντας το μοντέλο του Schäffner (2004), θα ζητηθεί από τους φοιτητές να προτείνουν τον δικό τους ορισμό, να έρθουν αντιμέτωποι με σύντομα κείμενα (ακόμη και μεμονωμένες φράσεις) που περιλαμβάνουν όρους πολιτισμικού περιεχομένου (culturally bound terms), ιδιωματικές εκφράσεις, προβληματικές σε επίπεδο σύνταξης, πολύ συγκεκριμένα κειμενικά είδη, εν ολίγοις κείμενα που έχουν επιλεγεί ειδικά για να αφυπνήσουν το ενδιαφέρον και να εγείρουν συζήτηση. Έτσι θα τεθούν υπό αμφισβήτηση κοινοί τόποι και προκαταλήψεις για τη μετάφραση που θα μπορέσουν να συζητηθούν εκ νέου στο τελευταίο μάθημα

2^η εβδομάδα: μάθημα αφιερωμένο στα διαφορετικά είδη κειμένων στα ιταλικά που περιλαμβάνονται στον Κατάλογο Αναγνωσμάτων ιταλικής γλώσσας ώστε να επισημανθούν σημασιολογικά, πραγματολογικά και υφολογικά στοιχεία.

3^η εβδομάδα: μάθημα που στοχεύει στη βελτίωση της χρήσης των λεξικών και την παρουσίαση διαφόρων ηλεκτρονικών πηγών και πηγών on-line που είναι χρήσιμες για τη μετάφραση από ιταλικά.

4^η – 10^η εβδομάδα: πρακτικές ασκήσεις μετάφρασης από τα ιταλικά προς ελληνικά. Θα ζητηθεί από τους φοιτητές να μεταφράσουν σύντομα αποσπάσματα που θα επιλεγούν ειδικά γιατί περιέχουν στοιχεία που παρουσιάζουν μεταφραστικό ενδιαφέρον σε επίπεδο λεξιλογίου (όροι που συνδέονται με την ιταλική κουλτούρα, εκφράσεις, ιδιαίτερα περίπλοκες συνάψεις) όπως και σε επίπεδο σύνταξης, συμπεριλαμβανομένης της απόδοσης εμφατικών δομών, αναδιάταξης, προσθήκης ή απαλοιφής πληροφοριών εντός της φράσης.

11^η & 12^η εβδομάδα: Δύο μαθήματα αφιερωμένα στην ανάγνωση και ανάλυση παραδειγμάτων «καλών» και «κακών» μεταφράσεων από τα ιταλικά στα ελληνικά. Λαμβάνονται υπόψη τύποι κειμένων με τα οποία οι φοιτητές ενδέχεται να έρθουν αντιμέτωποι στην εργασιακή τους εμπειρία (εμπορικές επιστολές, εγχειρίδια οδηγιών, κατάλογοι, κείμενα τουριστικού περιεχομένου).

Κατά τη διάρκεια αυτών των μαθημάτων θα γίνει παρουσίαση των βασικών στοιχείων συγκριτικής γραμματικής ιταλικά - ελληνικά με σκοπό την απεικόνιση των συντακτικών διαφορών σε διάφορα επίπεδα: μορφολογικό, λεξικολογικό, συντακτικό και κειμενικό. Στόχος είναι η παρουσίαση στους φοιτητές μιας συγκριτικής οπτικής των δύο γλωσσών, με σκοπό να αναπτύξουν εργαλεία για τη διαχείριση προβλημάτων που εγείρονται κατά τη μεταφραστική διαδικασία, όπως π.χ. η διάταξη των στοιχείων εντός της φράσης, η μη αντιστοίχιση των χρόνων των ρημάτων και η επανατοποθέτηση των στοιχείων του περίπλοκου ονοματικού συντάγματος.

Βασική βιβλιογραφία

1. Baker, M. (2018). In Other Words: A Coursebook on Translation. 3rd ed. London: Routledge.

2. Munday, J., Ramos Pinto, S. & Blakesley, J. (2026). Introducing Translation Studies: Theories and Applications. 6th ed. London: Routledge.

Ηλεκτρονικά λεξικά και ορολογικές βάσεις

3. Treccani – Vocabolario della lingua italiana. https://www.treccani.it/vocabolario/

4. WordReference – Dizionario Italiano–Greco. https://www.wordreference.com/itgr/

5. Garzanti Linguistica – Dizionario della lingua italiana. https://www.garzantilinguistica.it/

6. IATE – Interactive Terminology for Europe. https://iate.europa.eu/

Ηλεκτρονικά σώματα κειμένων και εκπαιδευτικό υλικό

7. EUR-Lex – Access to European Union Law. https://eur-lex.europa.eu/

8. Routledge – Introducing Translation Studies: Companion Website. https://routledgelearning.com/introducingtranslationstudies/

Διαδραστικές διαλέξεις, διδασκαλία με φυσική παρουσία, καθοδηγούμενες συζητήσεις, ερωτήσεις και απαντήσεις, δραστηριότητες καταιγισμού ιδεών, ανάλυση κειμένων και αντιπαραβολική γλωσσική ανάλυση, πρακτικά εργαστήρια μετάφρασης (από την ιταλική προς την ελληνική γλώσσα), ατομικές και ομαδικές μεταφραστικές εργασίες, ασκήσεις χρήσης λεξικών και διαδικτυακών πηγών, συγκριτική ανάλυση πρωτότυπων και μεταφρασμένων κειμένων, ασκήσεις αναθεώρησης και επιμέλειας μεταφράσεων, αξιολόγηση και ανατροφοδότηση από συμφοιτητές, ομαδική εργασία, δραστηριότητες επίλυσης μεταφραστικών προβλημάτων και αυτοαξιολόγηση.

Οι μέθοδοι αυτές αποσκοπούν στην ανάπτυξη της μεταφραστικής ικανότητας, της κριτικής σκέψης, της γλωσσικής και διαπολιτισμικής επίγνωσης, των ερευνητικών δεξιοτήτων και της

Αξιοποίηση της πλατφόρμας ασύγχρονης τηλεκπαίδευσης Open eClass για τη διάθεση εκπαιδευτικού υλικού, την ανάθεση εργασιών και την επικοινωνία με τους φοιτητές. Χρήση ηλεκτρονικών λεξικών, ορολογικών βάσεων, μονόγλωσσων και παράλληλων σωμάτων κειμένων και διαδικτυακών πηγών για την τεκμηρίωση μεταφραστικών επιλογών. Εισαγωγική εξοικείωση με εργαλεία υποβοηθούμενης μετάφρασης (CAT tools), μηχανικής μετάφρασης και Τεχνητής Νοημοσύνης, με έμφαση στην κριτική αξιολόγηση των παραγόμενων μεταφράσεων. Χρήση εργαλείων επεξεργασίας κειμένου για τη συγκριτική ανάλυση, αναθεώρηση και επιμέλεια μεταφράσεων.

Στο τέλος του εξαμήνου, οι φοιτητές εξετάζονται με γραπτή εξέταση. Καλούνται να μεταφράσουν ένα κείμενο από ιταλικά προς ελληνικά βάσει της θεματολογίας που έχουν διδαχτεί μέσα στο εξάμηνο. Δεν επιτρέπεται η χρήση λεξικού.