Βασικές αρχές ορολογίας και ορογραφίας
Διδάσκων/ουσα: Βυζάς Θεόδωρος, Κεραμίδας Σωτήριος
Κωδικός Μαθήματος: YK-5200
Τύπος Μαθήματος: Υποχρεωτικό
Επίπεδο Μαθήματος: Προπτυχιακό
Γλώσσα Μαθήματος: Ελληνικά
Εξάμηνο: Ε΄
ECTS: 3
Erasmus: Μη Διαθέσιμο
Σελίδα E Class: https://opencourses.ionio.gr/courses/DFLTI676/
Το μάθημα εισάγει τους/τις φοιτητές/-τριες στην κατανόηση της ορολογίας ως θεωρητικού επιστημονικού πεδίου και εφαρμοσμένης γνώσης. Επιχειρείται μια πρώτη προσέγγιση της σύνδεσης Ορολογίας και της Ορογραφίας, καθώς και της σχέσης τους με την Εξειδικευμένη Μετάφραση. Αναπτύσσεται ο γνωσιακός χαρακτήρας της ορολογίας ως παραμέτρου της ειδικότητας και ο διεπιστημονικός χαρακτήρας της. Παρουσιάζονται οι σημαντικότερες θεωρίες ορολογίας και συγκρίνονται με έμφαση στη συμβολή της καθεμιάς από αυτές. Γίνεται αντιπαραβολή της γενικής με την ειδική γλώσσα, προσεγγίζεται η κατονομασία σε συνδυασμό με την έννοια και την εξωγλωσσική αναφορά και μελετώνται οι σχέσεις μεταξύ των εννοιών. Αναλύεται η εξαγωγή μονολεκτικών και πολυλεκτικών όρων από κείμενα ενώ ταυτόχρονα μελετώνται σώματα κειμένων με έμφαση σε εκείνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ορολογικοί πόροι με στόχο την ορογραφία και τη δημιουργία ορολογικών τεκμηρίων. Προσεγγίζεται ο ορολογικός δανεισμός και οι νεολογισμοί, καθώς και οι διαγλωσσικές ορολογικές ισοδυναμίες και ο ρόλος τους στην εξειδικευμένη μετάφραση.
Με την ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές/-τριες θα μπορούν να:
• γνωρίζουν τους στόχους, τη μεθοδολογία, τις έννοιες κλειδιά και τις εφαρμογές της ορολογίας και της ορογραφίας,
• διακρίνουν τα βασικά χαρακτηριστικά των διάφορων θεωριών ορολογίας και τις μεταξύ τους διαφορές,
• αναδεικνύουν τα χαρακτηριστικά του εξειδικευμένου λόγου σε επίπεδο δομής, λεξιλογίου και σύνταξης
• γνωρίζουν τα βασικά χαρακτηριστικά του όρου, του εννοιολογικού πεδίου και των διασυνδέσεων μεταξύ των όρων
• αξιοποιούν και να αξιολογούν υπάρχοντες ορολογικούς πόρους αλλά και να δημιουργούν νέους.
1η εβδομάδα:
Ορισμός των πεδίων της Ορολογίας και της Ορογραφίας και σύντομη ιστορική αναδρομή. Ο ρόλος της ορολογίας στην εξειδικευμένη επικοινωνία και ο γνωσιακός χαρακτήρας της ως παράμετρος της ειδικότητας.
2η εβδομάδα:
Επιστημονικά, τεχνικά, επαγγελματικά πεδία και διεπιστημονικός χαρακτήρας της ορολογίας· σχέση ορολογίας, γλωσσολογίας και πληροφορικής· σύνδεση ορολογίας και ορογραφίας με την εξειδικευμένη μετάφραση.
3η εβδομάδα:
Θεωρίες ορολογίας: Γενική Θεωρία Ορολογίας του Wüster, κοινωνιορολογία, κειμενική ορολογία, κοινωνιογνωστική προσέγγιση, επικοινωνιακή θεωρία. Σύγκριση και κριτική αυτών.
4η εβδομάδα:
Ειδικό κείμενο και διαβάθμιση εξειδίκευσης· ειδική και γενική γλώσσα, υπογλώσσες και χαρακτηριστικά τους· γλωσσικά, κειμενικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά της εξειδικευμένης γλώσσας και της γενικής γλώσσας.
5η εβδομάδα:
Η ορολογική μονάδα: κατονομασία, έννοια, εξωγλωσσική αναφορά, σχέση κατονομασίας και έννοιας· η εννοιολογική και η λεξικοσημασιολογική προσέγγιση· ο κεντρικός ρόλος του ουσιαστικού.
6η εβδομάδα:
Εννοιολογικά πεδία και σχέσεις μεταξύ εννοιών· υπερωνυμία, υπωνυμία, μερωνυμία. Ασκήσεις με παραδείγματα.
7η εβδομάδα:
Πολυσημία, συνωνυμία, ομωνυμία στην ορολογία και διαχείρισή τους. Ασκήσεις με παραδείγματα.
8η εβδομάδα:
Εξαγωγή όρων από κείμενα· μονολεκτικοί και πολυλεκτικοί όροι, εξειδικευμένο λεξιλόγιο και φρασεολογία· μέθοδος εργασίας και εργαλεία ορολόγου. Ασκήσεις με παραδείγματα.
9η εβδομάδα:
Δίγλωσσα και πολύγλωσσα σώματα κειμένων, ορολογικά δελτία, βάσεις δεδομένων· παράλληλα και συναφή κείμενα, παράλληλα νομικά κείμενα Ευρωπαϊκής Ένωσης.
10η εβδομάδα:
Ορογραφία σε αντιδιαστολή με τη λεξικογραφία: μονόγλωσσα, δίγλωσσα, πολύγλωσσα λεξικά, κωδικοποίηση έννοιας μέσω του ορισμού.
11η εβδομάδα:
Ορολογικός δανεισμός, δημιουργία νεολογισμών, υποψήφιος όρος, μη-όρος.
12η εβδομάδα:
Διαγλωσσικές ορολογικές ισοδυναμίες και εναρμόνιση της διεθνούς ορολογίας· τυποποίηση νέων όρων και φορείς τυποποίησης.
13η εβδομάδα:
Ανακεφαλαίωση των σημαντικότερων σημείων με έμφαση στα κοινά σημεία και τις διαφορές μεταξύ ορολογίας και ορογραφίας.
- Δογορίτη, Ε. & Βυζάς, Θ. (2015). Ειδικές γλώσσες και μετάφραση για επαγγελματικούς σκοπούς. Αθήνα: Διόνικος.
- Κατσογιάννου, Μ. & Ευθυμίου, Ε. (επιμ.) (2004). Ελληνική ορολογία: έρευνα και εφαρμογές. Αθήνα: Καστανιώτης.
- Κριμπάς, Π. Γ., Λουπάκη, Ε., Πανταζάρα, Μ., & Τζιάφα, Ε. (2023). Ζητήματα ορολογίας στη σύγχρονη μεταφραστική πρακτική: Διεπιστημονικές προσεγγίσεις [Προπτυχιακό εγχειρίδιο]. Κάλλιπος, Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδόσεις.
http://dx.doi.org/10.57713/kallipos-128
- Παριανού, Α. (2023). Ειδική μετάφραση και διαπολιτισμική επικοινωνία [Προπτυχιακό εγχειρίδιο]. Κάλλιπος, Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδόσεις.
Διαθέσιμο στο: http://dx.doi.org/10.57713/kallipos-108
- Λουπάκη, Ε. (2024). Η διαχείριση ορολογίας στην επαγγελματική μετάφραση: Μια σύγχρονη εκπαιδευτική προσέγγιση. Αθήνα: Δίαυλος.
- Faini, P. (2014). Terminology Management and the Translator. From Project Planning to Database Creation. Trento: Tangram.
Στην τάξη. To μάθημα είναι δίωρο και γίνεται με τη μορφή διάλεξης με διαλεκτική μέθοδο αλλά και με τη βοήθεια PowerPoint και διαδικτυακού υλικού. Σε τακτά χρονικά διαστήματα δίνεται άσκηση εμπέδωσης των θεωρητικών γνώσεων από τους φοιτητές και τις φοιτήτριες με επιλεγμένα παραδείγματα από διάφορες γλώσσες. Η άσκηση εμπέδωσης θεωρείται βασικό μέρος της μεθόδου εκμάθησης. Για τον ίδιο λόγο, η υποχρεωτική εργασία που ανατίθεται στους φοιτητές ως μέρος της αξιολόγησής τους συνδυάζει θεωρητικές γνώσεις, προσωπική έρευνα και εμπειρία σχετικά με τη διαχείριση της ορολογίας στις γλώσσες εργασίας τους.
Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
Υποστήριξη Μαθησιακής διαδικασίας μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας e-class
Η αξιολόγηση των φοιτητών/φοιτητριών γίνεται καθ’ όλη τη διάρκεια του εξαμήνου με κριτήριο τη συμμετοχή τους στη διδακτική διαδικασία και την ανταπόκρισή τους στην επεξεργασία των ασκήσεων.
Η τελική αξιολόγηση και βαθμολόγηση γίνεται με:
- γραπτή εξέταση σε ποσοστό 70%
- υποβολή ατομικής εργασίας: 30%.
Επιστροφή
Προπτυχιακό
Γραμματεία
Κτίριο «Γαληνός» (1ος όροφος)
49132 Κέρκυρα
Ωράριο Λειτουργίας & Υποδοχής Κοινού:
Ημέρες λειτουργίας: Δευτέρα με Παρασκευή
Συνολικό ωράριο λειτουργίας Γραμματείας: 08:30–15:30
Ώρες εξυπηρέτησης κοινού: Δευτέρα, Τετάρτη και Παρασκευή πρωί 10:00 έως 12:00
Πλατφόρμα eClass
Ηλεκτρονική Γραμματεία
Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο
Διαχείριση συγγραμμάτων
Κόμβος Πρακτικής Άσκησης
Βιβλιοθήκη



Βασικές αρχές ορολογίας και ορογραφίας
