Διαπολιτισµική Επικοινωνία στις Διεθνείς Σχέσεις

Το μάθημα εξετάζει τον ρόλο της διαπολιτισμικής επικοινωνίας στις διεθνείς σχέσεις, αξιοποιώντας και επεκτείνοντας τις θεωρητικές προσεγγίσεις που παρουσιάστηκαν στο μάθημα «Διαπολιτισμική Επικοινωνία». Εστιάζει στην εφαρμογή τους στη διπλωματία, στις διεθνείς διαπραγματεύσεις, στην άσκηση ηγεσίας και στη συνεργασία σε πολυπολιτισμικά και διεθνή περιβάλλοντα.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διαπολιτισμική διάσταση των συγκρούσεων, στις διαδικασίες διαμόρφωσης και κλιμάκωσής τους και στις προσεγγίσεις πρόληψης, διαχείρισης και επίλυσής τους. Οι πολιτισμικοί και επικοινωνιακοί παράγοντες εξετάζονται σε συνάρτηση με τις σχέσεις εξουσίας, τα πολιτικά συμφέροντα, τις ιστορικές εμπειρίες και τα θεσμικά περιβάλλοντα. Παράλληλα, διερευνώνται η σχέση ηγεσίας και πολιτισμού, η διαχείριση της ετερότητας και ο ρόλος των ηγετών στην καλλιέργεια κλίματος εμπιστοσύνης, συμπερίληψης και διαλόγου.

Μέσα από κριτική μελέτη περιπτώσεων, ανάλυση δημόσιου λόγου και προσομοιώσεις, εξετάζονται επικοινωνιακές πρακτικές διεθνών δρώντων, καθώς και περιστατικά παρανόησης ή έντασης. Το μάθημα αποσκοπεί στην ανάπτυξη διαπολιτισμικής επικοινωνιακής ικανότητας, ηθικής κρίσης και δεξιοτήτων διαλόγου, διαπραγμάτευσης και διαμεσολάβησης στις διεθνείς σχέσεις.

Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές/φοιτήτριες θα είναι σε θέση να:

• αναλύουν την επίδραση του πολιτισμού, της γλώσσας και των ταυτοτήτων στις διεθνείς σχέσεις, συνεξετάζοντας πολιτικούς, ιστορικούς και θεσμικούς παράγοντες·

• εφαρμόζουν κριτικά θεωρητικά μοντέλα διαπολιτισμικής επικοινωνίας σε ζητήματα διπλωματίας, διεθνών διαπραγματεύσεων και συνεργασίας·

• αναγνωρίζουν τις διαπολιτισμικές διαστάσεις των συγκρούσεων και να αναλύουν διαδικασίες εκδήλωσης, κλιμάκωσης και αποκλιμάκωσής τους·

• συγκρίνουν προσεγγίσεις και επικοινωνιακές στρατηγικές πρόληψης, διαχείρισης και επίλυσης συγκρούσεων, αξιολογώντας την καταλληλότητά τους ανάλογα με το περιβάλλον·

• αξιολογούν πρακτικές ηγεσίας σε πολυπολιτισμικά και διεθνή περιβάλλοντα και τη συμβολή τους στη διαμόρφωση εμπιστοσύνης, διαλόγου και συνεργασίας·

• προτείνουν πρακτικές διαχείρισης της ετερότητας που προάγουν τη συμπερίληψη, την ισότιμη συμμετοχή και τον σεβασμό·

• εξετάζουν κριτικά ηθικά διλήμματα που συνδέονται με τη διαπολιτισμική επικοινωνία, τις σχέσεις εξουσίας και την εκπροσώπηση διαφορετικών κοινωνικών ομάδων·

• αξιοποιούν τεκμήρια και επιστημονική βιβλιογραφία για την ανάλυση περιπτώσεων και τη διατύπωση προτάσεων διαπολιτισμικής επικοινωνίας·

• εφαρμόζουν δεξιότητες ενεργητικής ακρόασης, αναστοχασμού, διαλόγου και διαπραγμάτευσης του νοήματος σε προσομοιώσεις διεθνών συναντήσεων.

1η εβδομάδα: Παρουσίαση του μαθήματος και εισαγωγή στη διαπολιτισμική επικοινωνία στις διεθνείς σχέσεις: σύνδεση με προηγούμενες θεωρητικές γνώσεις και εφαρμογές στη διπλωματία και στη διεθνή συνεργασία.

2η εβδομάδα: Διαπολιτισμικές διαστάσεις των συγκρούσεων: ταυτότητες, αξίες, αντιλήψεις, ιστορικές αφηγήσεις, πολιτικά συμφέροντα και σχέσεις εξουσίας.

3η εβδομάδα: Δυναμική και φάσεις των συγκρούσεων: εκδήλωση, κλιμάκωση, αποκλιμάκωση και επικοινωνιακοί παράγοντες· κριτική εξέταση μοντέλων ανάλυσης.

4η εβδομάδα: Προσεγγίσεις και τρόποι διαχείρισης συγκρούσεων: διαπραγμάτευση, διαμεσολάβηση, διάλογος, διαχείριση παρανοήσεων και αποκατάσταση εμπιστοσύνης.

5η εβδομάδα: Ηγέτης, ηγεσία και διαπολιτισμική επικοινωνία: πολιτισμικές προσδοκίες, προσαρμοστικότητα, επικοινωνιακές επιλογές και διαμόρφωση κλίματος συνεργασίας.

6η εβδομάδα: Προφορικές παρουσιάσεις και κριτικός αναστοχασμός — Μέρος 1: εφαρμογή θεωρητικών εννοιών σε επιλεγμένες περιπτώσεις, συζήτηση και ανατροφοδότηση.

7η εβδομάδα: Προφορικές παρουσιάσεις και κριτικός αναστοχασμός — Μέρος 2: εφαρμογή θεωρητικών εννοιών σε επιλεγμένες περιπτώσεις, συζήτηση και ανατροφοδότηση.

8η εβδομάδα: Διαχείριση της ετερότητας σε διεθνή και πολυπολιτισμικά περιβάλλοντα: συμπερίληψη, ισότιμη συμμετοχή, αντιμετώπιση διακρίσεων και συνεργασία σε πολυπολιτισμικές ομάδες.

9η εβδομάδα: Κριτική μελέτη περιπτώσεων διεθνών συγκρούσεων και επικοινωνιακών αστοχιών: ανάλυση λεκτικών και μη λεκτικών πρακτικών, εναλλακτικών ερμηνειών και δυνατοτήτων παρέμβασης.

10η εβδομάδα: Ηθική και διαπολιτισμική επικοινωνία στις διεθνείς σχέσεις: ανθρώπινα δικαιώματα, πολιτισμική διαφορετικότητα, ευθύνη, σχέσεις εξουσίας και όρια της πολιτισμικής προσαρμογής.

11η εβδομάδα: Επίκαιρα ζητήματα — Μέρος 1: δημόσια διπλωματία, πολιτικός λόγος και αναπαραστάσεις πολιτισμικών ομάδων στα μέσα ενημέρωσης και στην ψηφιακή δημόσια σφαίρα.

12η εβδομάδα: Επίκαιρα ζητήματα — Μέρος 2: ανάλυση επιλεγμένου διεθνούς ζητήματος και προσομοίωση διαπραγμάτευσης ή διαμεσολάβησης, με αναστοχασμό επί των επικοινωνιακών στρατηγικών.

13η εβδομάδα: Ατομική προφορική παρουσίαση μελέτης περίπτωσης, σύνθεση και κριτική αποτίμηση του μαθήματος, ανατροφοδότηση και τελικός αναστοχασμός.

Liu, S., Volcιc, Z., Gallois, C. (2018). Εισαγωγή στη Διαπολιτισμική Επικοινωνία: Παγκόσμιοι πολιτισμοί και πλαίσια. Αθήνα: Gutenberg (Επιμελητής: Ευγενία Αρβανίτη, Μεταφραστής: Αδριανός Φριλίγγος).

Karras, I. (2020). The Culture and Communication Interface. Αθήνα: Εκδόσεις Δίαυλος (ISBN 9789605314521).

Samovar, L. A., Porter, R. E., McDaniel, E. R., & Roy, C. S. (2017). Communication between cultures (9th ed.). Cengage Learning.

Επιλεγμένα Άρθρα

Διαλέξεις

Μελέτη Περίπτωσης

Ανάλυση βιβλιογραφίας

Ομιλίες από προσκεκλημένους ομιλιτές 

Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία και στην επικοινωνία με τους φοιτητές/τις φοιτήτριες.

Οι φοιτητές/φοιτήτριες αξιολογούνται στα ακόλουθα:

• Προφορική ομαδική παρουσίαση: 50%
• Ατομική παρουσίαση: 50%

Υπάρχουν ρητά προσδιορισμένα κριτήρια αξιολόγησης και είναι προσβάσιμα από τους φοιτητές/τις φοιτήτριες στο open e-class (τα κριτήρια δίνονται μαζί με τα θέματα των εργασιών).

Χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) στις ακαδημαϊκές εργασίες

Η χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης (π.χ. ChatGPT, Gemini, Copilot) επιτρέπεται στο πλαίσιο της εκπόνησης των εργασιών, υπό την προϋπόθεση ότι γίνεται με υπεύθυνο, κριτικό και διαφανή τρόπο, με σεβασμό στις αρχές της ακαδημαϊκής δεοντολογίας.

Ενδεικτικά, τα εργαλεία αυτά μπορούν να αξιοποιηθούν για:

• Αναζήτηση και ανάπτυξη ιδεών, αρχική διερεύνηση ενός θέματος και διαμόρφωση ερευνητικών ερωτημάτων.
• Οργάνωση και δομή της εργασίας, όπως η διαμόρφωση ενός αρχικού σχεδιαγράμματος.
• Γλωσσική υποστήριξη και επιμέλεια, όπως ο έλεγχος της γραμματικής, της σύνταξης, της σαφήνειας και της συνοχής του κειμένου.
• Υποστήριξη στη βιβλιογραφική αναζήτηση, με την προϋπόθεση ότι όλες οι προτεινόμενες πηγές ελέγχονται ως προς την ύπαρξη, την εγκυρότητα και την καταλληλότητά τους.

Επισημαίνεται ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν πρέπει να υποκαθιστά την προσωπική εργασία, την κριτική σκέψη, την επιστημονική ανάλυση και τη σύνθεση των φοιτητών/τριών. Η αυτούσια ή εκτεταμένη αναπαραγωγή κειμένου που έχει παραχθεί από εργαλεία ΤΝ, χωρίς ουσιαστική προσωπική συμβολή, δεν αποτελεί αποδεκτή ακαδημαϊκή πρακτική. Επίσης, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή, καθώς τα εργαλεία ΤΝ ενδέχεται να παράγουν ανακριβείς πληροφορίες ή ακόμη και ανύπαρκτες βιβλιογραφικές αναφορές.

Δήλωση χρήσης Τεχνητής Νοημοσύνης

Στο τέλος κάθε εργασίας, μετά τη βιβλιογραφία, θα πρέπει να περιλαμβάνεται ξεχωριστή ενότητα με τίτλο «Δήλωση χρήσης Τεχνητής Νοημοσύνης», στην οποία οι φοιτητές/τριες θα αναφέρουν εάν χρησιμοποίησαν εργαλεία ΤΝ, ποια εργαλεία αξιοποίησαν και για ποιους συγκεκριμένους σκοπούς. Η δήλωση είναι υποχρεωτική ακόμη και όταν δεν έχει γίνει χρήση ΤΝ.

Ενδεικτικό παράδειγμα δήλωσης:

«Για την εκπόνηση της παρούσας εργασίας χρησιμοποιήθηκε το ChatGPT για την αρχική διερεύνηση ιδεών, την οργάνωση της δομής και τη γλωσσική επιμέλεια επιλεγμένων αποσπασμάτων. Η αναζήτηση και αξιολόγηση της βιβλιογραφίας, η ανάλυση και η τελική σύνθεση του περιεχομένου πραγματοποιήθηκαν από εμένα.»

Σε περίπτωση μη χρήσης:

«Δεν χρησιμοποιήθηκαν εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης για την εκπόνηση της παρούσας εργασίας.»

Η τελική ευθύνη για την ακρίβεια, την πρωτοτυπία, το περιεχόμενο και την επιστημονική τεκμηρίωση της εργασίας ανήκει αποκλειστικά στον/στη φοιτητή/τρια.